Digitale radio van de Publieke Omroep

In Nederland is er op het moment één T-DAB multiplex in de lucht van de Publieke Omroep op VHF kanaal 12C.

T-DAB  (Terrestrial-Digital Audio Broadcasting)
Het is al weer lang geleden dat de CD de huiskamer heeft veroverd. Voor de consument was dit de kennismaking met audio in een digitaal formaat. Inmiddels is digitale aanlevering heel gewoon. Alle geluid dat via de PC wordt geleverd is digitaal opgeslagen. De radio zendt tot op heden praktisch alleen analoog, via AM en FM uit. Toch bestaat er al sinds 1993 een systeem voor digitale overdracht van radio. Dit systeem heet DAB (Digital Audio Broadcasting). Uitzendingen via de ether worden T-DAB genoemd.

Hoe werkt het DAB systeem?

Het audiosignaal wordt gedigitaliseerd.
Tegenwoordige geven alle studio’s het audiosignaal in een digitaal formaat af. Voor de FM en AM zenders wordt het signaal omgezet naar analoog.

Het digitale signaal wordt gecomprimeerd.
De capaciteit van een DAB zender is beperkt tot 1,2 Mbit/s. Een gewone CD geeft al 1,4 Mbit/s af. Om dit passend te maken wordt het geluid gecomprimeerd (gecodeerd), volgens MPEG1 layer 2. Hiermee wordt een reductie bereikt van 7 maal ten opzichte van een CD. Voor het menselijk oor treedt er praktisch geen kwaliteitsverlies op. Door deze techniek passen er meerdere audiosignalen op 1 DAB zender. De mate van compressie is instelbaar, waardoor er meer of minder audiosignalen op een DAB zender passen. Meer compressie betekent wel vermindering van de audiokwaliteit. Door instellingen te wijzigen kan dus worden gekozen tussen meer programma’s of meer audiokwaliteit. Met een goede kwaliteit, het verschil met een CD is nauwelijks hoorbaar, passen er 6 programma’s op 1 DAB zender.

Extra signalen
Naast audio is het mogelijk om meer digitale informatie mee te zenden. Bijvoorbeeld de naam van het programma, kloktijd, verkeersinformatie, foto’s, reclame enzovoort.

Het uitzenden
De modulatiemethode maakt gebruik van 1536 dicht bij elkaar gelegen draaggolven, waardoor een robuuste ontvangst mogelijk is. Met name onder mobiele omstandigheden werkt het systeem prima. De gebruikte techniek staat ook toe dat alle zenders in een net over heel Nederland op dezelfde frequentie werken. Steeds opnieuw de zender opzoeken als je door Nederland rijdt hoeft dus niet, alleen het gewenste programma kiezen. Als de ontvanger buiten het bereik van de zender komt is er geen ruis hoorbaar. Het wordt gewoon stil.

De frequentie die voor DAB worden gebruikt vallen in band III (174-230 MHz). In hetzelfde gebied dat ook voor TV wordt gebruikt. Een DAB zender neemt ¼ van de ruimte van een TV zender in beslag, er passen dus 4 DAB frequenties in de ruimte van 1 TV kanaal. Deze vier delen worden aangeduid met de letters A,B,C,D en worden blokken genoemd. In Nederland wordt b.v. uitgezonden op blok 12C. Dit is het 3^e blok in kanaal 12 en heeft een frequentieblok tussen 226,6 en 228.1 MHz. Ook is het mogelijk om op frequenties rond de 1,5 GHz uit te zenden. Het bereik van een zender is dan geringer in vergelijking tot het uitzenden in band III.

De ontvanger
Door de goede eigenschappen bij mobiele ontvangst waren er de eerste tijd alleen autoradio’s verkrijgbaar. Inmiddels zijn er ook draagbare radio’s, HIFI sets en andere soorten beschikbaar.

In Nederland is er op het moment één T-DAB multiplex in de lucht van de publieke omroep. Men heeft bewust gekozen voor een niet-landelijke uitrol er is er alleen gekozen voor de Randstad. De indoor bedekking kan men hier bekijken en de outdoor bedekking hier. Kijk hier voor landelijke vergunning. De uitzendvergunning liep augustus 2011 af maar is verlengd met 1 jaar.
De commerciële omroepen moeten eind 2011 gaan uitzenden via T-DAB conform een nieuwe vergunning welke ons niet bekend is. Omdat T-DAB verouderd is zal gekozen worden voor T-DAB+ lees hier verder.
Een overzicht van alle beschikbare kanalen in Band 3 voor Nederland klik hier. Hier zijn ook kanalen uitgegeven voor DVB-T (Digitenne) maar deze worden waarschijnlijk ingezet voor T-DAB+ t.g.v. de commerciële omroep.
De publieke lokale omroepen kunnen gaan uitzenden in de L-band maar of dit ook gaat gebeuren staat ter discussie lees hier verder.

Aanvullende informatie:
* Zenderlocatiekaart huidig T-DAB zenders
* Alle T-DAB zendlocaties in Google Earth
* Overzicht van alle huidige digitale zenders volgens informatie van het AT